Rybno Wielkie

Wieś w gminie Kiszkowo, na trasie zawieszonej linii kolejowej Gniezno-Kłecko-Skoki. We wsi znajduje się kaplica grobowa rodziny Lange po 1880 roku oraz dwór z 1 połowy XIX wieku. W miejscowości spędził dzieciństwo Dawid Jung, który opisał Rybno w „Poemacie o mówieniu prawdy”. Fragment utworu został nagrodzony w 2009 roku przez Mariana Pankowskiego we wrocławskim Ossolineum.

W Rybnie Wielkim znajduje się kolejny dwór ziemiański. Zespół dworsko – folwarczny murowany. Następnie przebudowany. Parterowy, nakryty dachem naczółkowym z pozornym, piętrowym ryzalitem na osi zwieńczony trójkątnie. Większość okien dworu zniekształcona została w czasach PRL-u. Przed wejściem pozostał dwukolumnowy ganek, który dawniej podtrzymywał balkon. Pierwszy dwór w Rybnie datowany był przed 1579, w źródłach pojawiają się również wzmianki o dworze wybudowanym ok 1790 roku przez Radzymińskich a także w 1793 roku przez Poklękowskich (informacja nie potwierdzona)

Źródła podają także, że na początku XIX wieku zaczęli osiedlać się w Rybnie Niemcy, w tym zamożny ród Krügerów, który wybudował na wzgórzu, w kierunku Rybieńca, neorenesansowy dwór wraz z folwarkiem (murowany dom służby, wozownie, spichlerze zbożowe, stajnie i drewniana stodoła). Podupadający zespół dworski w 1986 roku od PRG Rybno odkupił Jacek Jung i wyremontował. Po sprzedaży majątku przez Jungów w 1996 roku dwór Krügerów został przebudowany przez nowych właścicieli i ostatecznie stracił neorenesansowy charakter. Niemcy posiadali w Rybnie cmentarz ewangelicki, po którym obecnie pozostała parcela, starodrzew i resztki nagrobków. W 1874 roku część Rybna nabył od Sawickich za 108000 talarów Henryk Zabłocki. Pozostała część należała do drukarza Langego, budowniczego rodowej kaplicy w Rybnie, który w 1881 roku odsprzedał swój majątek hrabiemu Potworowskiemu z Zielęcina za 660000 marek. W 1896 roku 478 hektarów w Rybnie sprzedał z kolei Henryk Zabłocki Mateckim z Gniezna. Dawny dziedzic Rybna, Zabłocki zmarł w 1905 roku w Poznaniu.

Od 1881 r. właścicielem majątku był hr. Aleksander Potworowski z Zielęcina, kapitan rezerwy w wojsku pruskim, odznaczony Krzyżem Żelaznym po wojnie, delegat czterech zachodnich powiatów i członek Zarządu Poznańskiego Ziemstwa Kredytowego. Na jego majątek składało się: 659 roli, 46 łąk, 48 lasu. Posiadał gorzelnię parową, hodował owce rasy Negretti i bydło holenderskie. Po jego śmierci dwór i należący do niego majątek w 1891 r. zakupiła Niemieckiej Komisja Kolonizacyjna i w jej władaniu pozostał czasu zakończenia okupacji. W roku 1953 utworzono w Rybnie Spółdzielnię Rolniczą.

W 2001 r. od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, dwór i przyległe 2,5 ha ziemi (dawnego ogrodu) przeszedł w prywatne ręce.

Jak podaje „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, tom X, Rybno Wielkie dawniej znane było jako Radzimińskie, Radzimskie, Rybinko posiadało w XIX wieku 281 mieszkańców (260 katolików i 21 protestantów). We wsi znajdowała się parowa gorzelnia. Obecnie atrakcjami turystycznymi miejscowości są zachowany dwór, kaplica rodu Lange, kamienny most kolejowy oraz jeziora.

rybnow

Źródła:

www.wikipedia.pl

www.kiszkowo.pl

www.rybno-wielkie.pl

www.polskiezabytki.pl

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich